Ne ulemi brenda hijes së selvisë, ku habi  e mendim i kthjellët thurin rritjen e ngadaltë brenda nesh.
Rumiu

“Vallë, do të jetë mbështetur nën hijen tënde o hurmë e bukur, trëndafili erëmirë? Me siguri do t’i ketë rënë rruga këtej. Se ç’ka një mirësi në këtë oazë! Një lutje e bekuar, që sillet e vallëzon qark këtij ishulli të vogël në mes të asgjësë. Ti do të kesh zgjatur degëzat e tua të veshura nga piklat e floririt në duart e tij të bardha. Po, ashtu po më duken frutat që i mban plot nur mbi krye, si pika floriri. Ai më i miri i njerëzisë të ka falënderuar patjetër, në mënyrën më të fisme, duke e bërë kështu këtë vend një bahçe të qëndisur gjithë dritë. Më pas një rrëke uji i ka ardhur pranë për t’i shuar etjen e për të rimarrë kështu një bekim të përjetshëm. Burimi i jetës… A është e vërtetë? Nëse nuk është, përse e ndiej aromën e trëndafilit këtu?
Ah, moj erë e ngrohtë e Saharës e ti o sixhadeja e butë e rërës, të falat e kujt po më sillni? Kush jua ka mësuar gjithë këto tertipe? Unë një rob i thjeshtë jam e ndoshta as nuk i meritoj. Gjysmë njeriu po kthehem në shtëpi ende pa mbaruar lufta.
Ah, moj nana ime, sa bukur lulëzoka shkretëtira natën! Aty ku paska një pikë ujë, çelkan më të bukurat kopshtije! Do të të pëlqenin edhe njerëzit, të thjeshtë e të dashur si te ne. Po të mos kisha lënë zemrën peng në vendin tim, unë, i kthyeri për së dyti në këtë botë, do të endesha i përmalluar nëpër këto vise, ku gjithçka më kujton të Madhin Zot. Po të mos kisha premtuar se do të kthehem… Ah, ja Rabb!

E di, jua kam prishur terezinë duke ju marrë me vete në këtë rrugë të gjatë e të mundimshme, të voglat e mia. Atje ku do shkojmë, është një vend ku këndojnë bilbilat. I larë me dritë e i qëndisur me ar. Me sokakë të shtruar rruazë, që shndrijnë si perla e vijnë aromë trëndafili. Me çezma uji të kulluar në çdo portë. Me bahçe plot hijeshi. Me shtëpi të pastra e zemra të përkushtuara, ku përmendet e naltohet i Gjithëmëshirshmi çdo çast. Me njerëz të bukur e shpirtra të bardhë, që kanë për t’ju dashur fort.“

Në sfond shfaqet një karvan luftëtarësh. Gjarpërojnë siluetat si harfe kaligrafie mbi okrën e thellë, që herë përflaket në oranzhë të ngrohtë e herë zbehet në një tymnajë grije të pikuar me të gjelbër ulliri. Harfet pjesërisht ndriçohen si të lara në argjend, pjesërisht shënjojnë fort në grafite të zeza e shpesh sfumohen e treten në ajër si kumria në dritë. Thonë se është një peizazh i një monotonie rraskapitëse. Në fakt, ku ka harmoni ngjyrash e formash nuk ka monotoni.

Në një deve qëndron përkulur një trim që shtrëngon në kraharor një trastë me dy fidanë të brishtë selvie. Po përpiqet t’i ruajë me trupin e tij nga i nxehti përvëlues. Janë amaneti i tij, janë kujtimi i fundit si luftëtar, janë melhemi i zemrës së lodhur, janë falënderimi i sinqertë.


Historia që po rrëfej, kthehet pas në kohë e shtrihet në fillimet e shekullit të shkuar. Nis me disa trazira në Jemen. Si gjithnjë, palë të treta të padukshme lëvizin figurinat e teatrit të hijeve. Për të vënë nën kontroll këto trazira, Porta e Lartë dërgoi ushtarë edhe nga Shqipëria. Thuhet se në kamp ra një epidemi e rëndë, që mori me vete qindra jetë. Era e vdekjes qëndronte pezull në pritje. Tepër vonë zbuluan se sëmundjen po e përhapte vetë mjeku francez i kampit.

Në një çadër të bardhë luftëtarët janë nisur për në amshim. Kanë lënë armë e amanete dhe si shkëputet pika e ujit nga gryka e shtambës, janë lëshuar e janë lehtësuar. Për ta nuk ka më barna e melheme. Mjekësia është dorëzuar. Të vetmet që nuk dorëzohen janë lutjet e ngritura nga shpirtrat drejt qiellit. Kush duke dëshiruar të mbërrijë sa më shpejt te Zoti i vet e kush duke u lutur e, pavarësisht se braktisur prej mjekëve, duke shpresuar fshehurazi që të kthehet edhe një herë e t’i shohë prindërit, shtëpinë, mëhallën e fëmijërisë. Pikëzat e jetës ngrihen lart më të gjalla se kurrë. “E mos thoni për ata që u vranë në rrugë të Allahut, “Kanë vdekur”. Jo, ata janë gjallë, por ju nuk e kuptoni.” (Kurani 2:154) Dhe ja që mrekullitë nuk mungojnë. Njërit duket se nuk i ka ardhur ende çasti. Dhe ai kthehet. Lutja e tij e fshehtë është pranuar dhe jeta i është kthyer papritmas trupit të tij.

Në shenjë falënderimi, “për shyqyr”, siç thuhej në atë kohë, i rikthyeri në jetë, para se të niset për rrugën e kthimit për në shtëpi, merr me vete dy fidanë selvish, që t’i mbjellë kur të mbërrijë në vendlindje, për hir të të Gjithëmëshirshmit, në kujtim të asaj çfarë përjetoi. Ai luftëtar, pinjoll i familjes së vjetër tiranase Toqi, i mbolli dy selvitë e hijshme në zemër të qytetit. Ato hodhën shtat ngadalë, duke u hijeshuar e trashëguar si amanet në breznitë e mëpasshme të së njëjtës familje, që vijoi të kujdesej për to edhe pasi gaziut të dikurshëm i erdhi çasti që të takonte Zotin e vet e të largohej nga kjo jetë. Një kopshtar porositej enkas që t’i krasiste e t’u shërbente princeshave të Orientit , tashmë vasha të Tiranës, në sytë e qytetarëve që, për hir të tyre, e bënë të njohur mëhallën e vjetër me emrin Selvia.

Sot ato pemë nuk janë më dy. Ka mbetur veç një, krejt e vetmuar në një sfond që nuk është më ai që e njohu që fëmijë. Nuk ka më sokakë të praruar me gurë si rruaza e që shndrijnë si perla, që t’ia kënaqin syrin e gjelbër princeshës. Nuk ka më as bahçe të qëndisura me lule e trëndafila, që t’ia çojnë shpirtin peshë drejt qiejve me aromën e tyre. Nuk ka më fëmijë që të luajnë nën hijen e saj. Nuk ka as vija uji kristal që rrjedhin rrëzë rrugicave, nga ku kalimtarët të mbushin grushtet për ta vaditur dheun nën këmbët e saj…

Prania e saj sot të prek në shpirt. Rrethuar nga ndërtesa të pahijshme, zënë ngushtë mes pluhurit dhe zhurmës që përpiqet të ngrihet duke zënë dritën e saj, ajo veç zgjat kurorën e shprishur drejt qiejve, në përshpirtje e lutje për jetën, si dikur djali që e solli nga trojet arabe për ta mbjellë në këtë vend. Edhe historia e ka lodhur. Ka parë shumë ditë të bukura, por edhe shumë ditë të zymta, teksa njerëz të pafajshëm, vetëm sepse kishin lindur të lirë e s’i pranonin zinxhirët apo ndoshta sepse thoshin “Allahu është Zoti im”, tërhiqeshin zvarrë për t’u futur në ndërtesën përbri, deri para disa dekadash degë e Punëve të Brendshme. Një bust me simbolika kuqëluese të asaj kohe ende duket se e shqetëson teksa vijon të qëndrojë nën hijen e saj gjithnjë e më të tretur. “Ç’vlerë ka sa zëlartë lutet hipokriti! Nuk ka të vërtetë në lutjen e tij! Në kërkon të vërtetën, hidh sytë tek ajo selvi!”, – thoshte dikur Rumiu.

Shpesh e kam ulur shikimin me dhimbje e me turp para selvisë së drobitur. Në të shumtën e herëve jam larguar e zënë në faj. E zënë në faj, sepse kur përmend emrin e saj, gjendem në çast në tjera dimensione, në qiej, duke ndier përqafimin e erës në shkretëtirë, përhumbur pas aromës së jaseminit e trëndafilit. Ka diçka të mrekullueshme në këtë emër, që shpëton një lagje e një qytet të tërë nga shkatërrimi i fundmë.

Edhe pse njerëzit nuk e kuptojnë se duke e kujtuar selvinë, duke lënë takime atje, duke e njohur në anë të zarfit si adresën e shtëpisë, në të vërtetë po mbajnë gjallë zemrën e vërtetë të qytetit të vjetër. Duket sikur një pikë mëshire e Zotit është tek ajo pemë si dëshmi për çka kemi e çka kemi humbur. Pema e mbjellë si nishan falënderimi për jetën e dhuruar prej Zotit, nuk ka si të mos përkujtojë ende gëzimin e vazhdimësisë së jetës dhe të përkohshmërisë në këtë botë. Emri, për mirë a për keq, është i përjetshëm, e materia është e përkohshme. Këtë më mëson historia e selvisë sime.

NGATirona
BurimiTirona
SHPËRNDAJE
Avatar
Mirsevini në faqen e komunitetit Tironas https://www.tirona.website/ Faqja Tirona ka si mision te bashkoje te gjithe qytetaret Tironas ne mbrojtje te vlerave historike, kulturore dhe patriotike te qytetit tone. Bashke jemi me te forte.